Minh Đạo Gia Huấn

Làm vua đức kính phải dày Bề tôi phải giữ lễ ngay trung thành Yêu con cha dưỡng đức lành Để con hiếu thảo phúc dành mai sau Anh chị hòa mục làm đầu Các em cung thuận bảo nhau hiền hòa Làm chồng uy đức tỏ ra Để cho vợ kính vợ hòa vợ theo

Người ta mà tốt với mình Thì mình tốt lại thật tình ngay đi Người ta xử xấu mình gì Mình không xấu lại như y mới là Việc lành chớm khởi lòng ta Thì trời chiều ý hẳn là việc nên Hễ ai làm ác triền miên Tất là có kẻ không hiền trị ngay

Người đi học có đức hiền Cháu con thông sáng kế liền đời sau Kẻ bất đức phải bảo nhau Cháu con ngu muội đời sau còn dài Con trai chẳng dạy nên trai Thì như lừa giống nuôi hoài công đi Con gái chẳng dạy bảo gì Không bằng nuôi lợn có khi ăn lòng Dạy răn từ lúc vỡ lòng Trước là lễ phép trong lòng phải ghi Hỏi thưa mà chẳng biết gì Thì coi như đứa ngu si nhất đời.

Không dạy mà cũng hiểu lời Chẳng phải là thánh ông trời sinh sao, Dạy rồi mới biết thấp cao Không phải người giỏi thì sao mà bày, Dạy rồi mà cũng không hay Không ngu thì cũng sánh bày lũ điên, Vất vả rồi mới nên hiền Nếu không có chí thì nên sao tầy.

Làm người mà học chẳng bền, Thì như đêm tối lần tìm lối đi. Như điếc nghe chẳng hiểu gì, Mắt trông thấy chữ mà như người mù. Bé mà chăm chỉ cần cù, Lớn khôn được việc thỏa bù công lênh. Ngay tâm tu sửa thân mình, An bang trị quốc gia đình ấm êm.

Mở sách thánh đọc mấy lời, Hễ người có chí thì trời đãi sau. Học thì rộng hỏi thì sâu, Càng sáng trí tuệ càng mau nên người. Hỏi người dưới không hổ ngươi, Thì nghĩa càng tỏ thì lời càng tinh. Đi học chớ đi một mình, E khi hạn hẹp không tinh bằng người.

Kẻ sĩ nhà cửa êm đềm, Từ nhà đến nước là điềm hưng bang. Những người thi đậu làm quan, Là người có học đã bàn Thi Thư. Nghèo mà có chí cần cù, Tương lai gây dựng dự trù cũng nên. Giàu mà quyết chí học bền, Vinh danh rạng rỡ tuổi tên trên đời.

Nuôi con mà chẳng dạy con Ấy là lỗi bố đừng còn trách ai Dạy dỗ mà chẳng nghiêm bài Thì thầy lỗi nặng còn ai chối nào Học tập mà chẳng cần lao Thì bao nết xấu sẽ vào mình con Đi theo những bậc hiền hơn Chiếu soi chuyện cổ để còn xét kim

Có ruộng mà chẳng biết cày Có kho mà chẳng có đầy bầy ra, Có sách mà chẳng giở tra Cháu con ngu dốt để mà người chê, Như kho trống rỗng chẳng nề Những năm thiều thốn lấy gì mà ăn, Cháu con ngu dốt không răn Vì không lễ nghĩa làm căn để rèn.

Ngũ luân năm thứ ở đời Cương thường là gốc xin người nhớ ghi Cương thường chẳng coi ra gì Thì như cầm thú lấy chi làm người Kiến ong còn có chúa tôi Huống người tai mắt trên đời vậy ư Ba cương cùng với chín trù Xưa nay không đổi mặc dù vần xoay

Tu thân bớt dục mọi bề Siêng năng cần kiệm gia tề đến nơi Đừng xa hoa, cấm ăn chơi Để dành để dụm để ngơi lúc cần Hiển vinh với nhục cũng gần Yên vui phải nhớ những lần nguy nan Đạo cao đức trọng mới sang Áo rách mà sạch hơn vàng tanh hôi

Tích thóc gạo phòng thất thời Tích quần tích áo phòng trời chuyển cơn Người tiết kiệm thì đủ hơn Điềm tĩnh trọn đạo thì an mọi bề Biết dự bị phòng gian phi Nuôi con dạy dỗ phòng khi về già Hiếu với mẹ thảo với cha Thì con hiếu lại với ta khác gì

Đạo phụng dưỡng phải lễ nghi Chớ hiềm ô uế chớ vì bẩn hôi Mẹ cha còn ở trên đời Làm con chớ có chơi bời đi xa Là thân thể là tóc da Đều của từ mẹ từ cha cho mình Chăm nom gìn giữ dáng hình Cái gốc của hiếu từ mình chứ đâu Lập thân hành đạo là sau Tiếng nêu đời trước truyền sau rỡ ràng Mẹ cha nhờ tiếng mà sang Là ngọn của hiếu hai đàng đều cân

Muốn cho trên dưới hòa thân Nết quý là nhẫn muôn phần nhớ ghi Vua tôi mà nhịn chút đi Thế nước vững trọn làm gì chuyển lay Cha con nhẫn được càng hay Tự toàn gia đạo sau này ấm êm Vợ chồng càng phải nhẫn thêm Thì bày con trẻ khỏi điềm bơ vơ An hem nhẫn thì được nhờ Gia trung khỏi sự thờ ơ nhạt nhòa Nhịn bằng hữu sống hài hòa Thì tình chẳng nhạt nghĩa xa hóa gần Mỗi mỗi sự nhẫn tự thân Người người yêu kính nhân nhân theo về

Trong nhà cờ bạc chớ hề Gái trai ham bạc cả bề hư thân Trong nhà đàn hát phải ngăn Gái trai dâm loạn lấy răn đạo thường Trong nhà cờ thế đủ phương Gái trai suy bại chẳng đường làm ăn Trong nhà có nắp có ngăn Gái trai trọng lễ giữ răn đủ điều