Từ điển danh ngôn

Thành một nhà văn là một việc nhỏ, một nhà văn mà đời nọ nối đời kia, chi này truyền chi khác, lại là một việc rất hiếm và quý trọng trong giới văn chương. Trên đời những người rong ruổi trong rừng văn, cầm bút viết nên văn không phải là ít, nhưng nói về việc tâm tư linh hoạt, cốt cách cao kỳ hơn hẳn người thường, tất phải chí khí như vàng ngọc, thanh điệu như âm nhạc, sóng từ kết lại, phát ra thành văn, mới xứng là danh gia.

Người quân tử đời sau biết chăm chỉ học hỏi để sửa mình rồi dần dần trở thành người có văn chương, ấy là bậc nhất. Những người tập làm văn chương rồi thấy được nghĩa lý trong văn chương, đó là bậc thứ hai. Còn hạng bét thì chỉ có văn chương mà thôi.

Có tấm lòng làm nền, rồi sau mới có thể làm thơ văn: nếu không, thì ngày đọc vạn lời, ngâm ngàn bài cũng là lời điệu hời hợt bên ngoài, chẳng từ trong lòng sâu sắc, cũng như là hoa giấy, gốc rễ đã không, sự sống chẳng có, cũng chả khác nào chẳng có vật liệu gì mà làm nhà đấy ư? Làm nhà đã có nền rồi lại phải có gỗ. Mà kiếm gỗ không thể là thứ gỗ tạp nham, gỗ xốp, gỗ tạp loại quanh đầu làng đầu chợ: đã kiếm gỗ thì phải không ngại xa ngại khổ, phải tìm gỗ táu vàng kinh, gỗ lát vàng mới có thể làm rui, làm xà, làm kèo cột, vừa tốt vừa đẹp, mới tránh được cái bệnh lụn vụn cong queo.

Người xưa trong ý có giấu những điều không thể nói ra, mới mượn vần thơ để truyền đi những điều mình muốn nói. Nếu trong lòng không cảm xúc mà chỉ vẽ vời lòe loẹt thì làm sao mà có thể có những vần thơ tuyệt diệu.

Nhiệm vụ của nhà văn phải là bộ dây thần kinh để cảm ứng, phải là tay chân để công thủ. Muốn sáng tác những tác phẩm vĩ đại cho nền văn hóa tương lai, cố nhiên rất tốt, nhưng nhà văn đấu tranh cho hiện tại, đồng thời cũng đấu tranh cho tương lai nữa, bởi vì mất hiện tại làm gì có tương lai.

Điều mà một cuốn tiểu thuyết không nói cần phải nhiều hơn điều mà nó nói, và chỉ ánh hào quanh đặc biệt xung quanh những gì được viết ra có thể cho bạn ảo ảnh rằng mình cũng đang đọc điều không được viết.