Tác phẩm Phê phán thời gian của Kierkegaard rơi vào tay tôi. Không xã hội, không nhà nước, không thi ca, không tư tưởng, không tôn giáo, những gì hư hỏng và đầy rẫy dối trá. Đúng vậy, tôi nghĩ. Nhưng điều này cần phải bắt đầu từ một khi nào đấy. Tôi bắt đầu đi tìm chấm đen này. Hạt nguyên tử, hay sự dối trá đầu tiên…Tôi quay trở lại từ giữa thế kỷ đã qua đến cách mạng Pháp, đến thời kỳ ánh sáng, đến chủ nghĩa duy lý, từ thời trung cổ đến những người Hy lạp, đến những người Heber, Ai cập, đến người mông muội. Sự khủng hoảng đâu đâu tôi cũng bắt gặp, nhưng sự khủng hoảng còn nói lên một cái gì đó sâu sắc hơn. Chấm đen này còn ở phía trước, phía trước nữa. Tôi đã vấp phải lỗi lầm đặc thù của người châu Âu, đi tìm chấm đen bên ngoài con người mình, thực ra nó nằm trong
bản thân
tôi…
Đây là điều mà thời gian lãnh đạo dạy tôi, qua từng ngày một: rằng sự tư lợi mà tôi hẳn nên tìm kiếm vượt xa khỏi tính tức thì của các vấn đề, rằng bên dưới những câu chuyện phiếm và những lý lịch sơ sài và những quan điểm phổ biến, người ta mang theo mình đôi chút lý giải chủ chốt nào đó về
bản thân
. Những câu chuyện đầy ắp sự kinh hoàng và điều kỳ diệu, nhồi chặt những sự kiện vẫn còn ám ảnh họ, hoặc truyền cảm hứng cho họ. Những câu chuyện đáng tôn kính.
Sau tất cả những năm tháng đó, tôi vẫn ở trong quá trình tự khám phá
bản thân
. Khám phá cuộc sống và phạm lỗi lầm vẫn tốt hơn chọn phương án an toàn. Sai lầm là một phần phí mà con người trả cho một cuộc đời trọn vẹn.
Rõ ràng chúng ta tự tạo nên
bản thân
mình. Để tôi giải thích. Tôi bước vào ngôi nhà này và lập tức tôi trở thành điều tôi phải trở thành, điều tôi nên trở thành: Tôi tự tạo ra
bản thân
mình. Tôi thể hiện
bản thân
với bạn phù hợp với mối quan hệ mà tôi muốn đạt được với bạn. Và, dĩ nhiên, bạn cũng làm như vậy với tôi.
Chúng ta quên đi làm thế nào để tự
bản thân
mình là một con người toàn vẹn. Ta cảm thấy như mình chỉ là một nửa cá thể và ta cần ai đó khác để khiến mình toàn vẹn. Đó là lời nói dối ta nói với
bản thân
, và thật không may, lời nói dối đó đã hủy hoại quá nhiều người. Ta bước vào mối quan hệ, ta bị tổn thương, và rồi ta tìm đến ai đó khác để giấu đi đau khổ hay lấp đầy khoảng trống trong cuộc sống, nhưng ta lại không nhận ra rằng tìm đến nhầm người sẽ chỉ khiến mọi chuyện càng tồi tệ hơn.
Sự bi quan thái quá đã khiến quá nhiều người phạm sai lầm nghiêm trọng. Và có lẽ một phần của sự bi quan xuất hiện vì chúng ta quá gần với
bản thân
để nhìn từ góc nhìn đúng đắn.
Hãy tin tưởng cảm nhận của
bản thân
, hãy lắng nghe điều người khác nói, và quan sát kết quả cho những hành động của mình. Một khi bạn biết sự thật, bạn có thể hành động để cải thiện. Nhờ thế, mọi người đều tốt đẹp hơn.
Điều sai trái về đạo đức không bao giờ có thể là lợi thế, thậm chí dù nó giúp ta thu được điều gì đó mà ta tin là lợi thế của ta.
Bản thân
việc tin rằng một hànhđạo động sai trái nào đó có thể tạo ra lợi thế đã là nguy hại.
Tất cả phẩm cách của chúng ta nằm ở trong suy nghĩ. Đây là nền cơ bản mà ta phải dùng đề phát triển
bản thân
, chứ không phải không thời gian, thứ ta không biết phải làm thế nào để lấp đầy. Vậy nên hãy lấy việc suy nghĩ chính đáng làm nhiệm vụ: đây là nguyên tắc của đạo đức.
Hãy sống hết mình khi bạn đang ở đây. Trải nghiệm mọi thứ. Chăm sóc
bản thân
và bạn bè. Hãy vui vẻ, cuồng loạn, lập dị. Hãy ra ngoài và phạm sai lầm! Đằng nào bạn cũng sẽ phạm sai lầm, vậy nên tốt nhất hãy tận hưởng quá trình đó.
Điều cần thiết cuối cùng là đây: sự cô độc, sự cô độc lớn trong nội tâm. Đi sâu vào
bản thân
mình hàng giờ mà không gặp ai cả - đây là điều cần phải đạt được.