Hùm thiêng ở núi, oai vệ vô cùng, đến lúc sa cơ, cũng hèn, cũng nhục.
Bộ sưu tập
Hán học danh ngôn
danh ngôn trong bộ sưu tập Hán học danh ngôn
Đạo đức chẳng trau giồi, học vấn chẳng chú trọng, nghe điều nghĩa mà không làm theo, có lỗi mà không sửa đổi, đó là những mối lo của ta.
Vì thế người quân tử có đạo lớn, ắt phải có được bằng lòng trung tín, và sẽ mất đạo ấy bởi lòng kiêu ngạo và thói xa hoa.
Nói rằng muốn tu thân sửa mình trước hết cần phải làm cho mình ngay thẳng: Thân có uất giận, lòng không ngay thẳng được; có sự sợ hãi, lòng không ngay thẳng được; có điều ham muốn, lòng không ngay thẳng được; có sự lo lắng, lòng không ngay thẳng được.
Người ta thứ nhất phải “có chí” (1), thứ nhì phải “có thức” (2), thứ ba phải “có thường” (3). (1) Có chí: Để tâm vào việc gì và cố làm cho được. (2) Có thức: Hiểu biết tính người, việc đời. (3) Có thường: Bao giờ cũng vậy, không biến đổi, không gián đoạn.
Mõ vì kêu mà chóng thủng, dầu vì sáng mà chóng hao.
Tâm thuật quý nhất là quang minh, trung hậu; dung mạo quý nhất là chính đại, lão thành (1); ngôn ngữ quý nhất là giản dị, chân thật. (1) Lão thành: Từng trải.
Mặt trời mặt trăng làm sáng sủa cho thiên hạ mà không ai ơn; đất nước núi sông, làm no ấm cho thiên hạ, mà không ai quý.
Lời nói, việc làm so sánh với cổ nhân thì “đức” tiến (1); công danh phú quý phó mặc cho thiên mệnh (2), thì “tâm” nhàn (3); báo ứng (4) nghĩ đến con cháu, thì không làm xằng; hưởng thụ lo đến túng thiếu, thì tiêu dùng biết tiết kiệm. (1) Đức tiến: Đức hạnh một ngày một hay nên. (2) Thiên mệnh: Mệnh trời đã định cho người ta. (3) Tâm nhàn: Tâm thần khoan khoái không phiền não. (4) Báo: Có cho tất có báo; Ứng: Có cảm tất có ứng.
Cái bóng không vật gì cong mà thẳng được, cái vang không vì tiếng xấu mà tốt được.
Gấm vóc mà xé rách từng mảnh, không bằng vải thường mà còn nguyên.
Những thứ hổ báo ăn thừa, là thứ chuột bọ tranh nhau chí chết.
Mắt không theo người trông, tai không theo người nghe, miệng không theo người nói, mũi không theo người ngửi.
Không có đức mà phúc nhiều, thì cũng như không có nền, mà tường cao, chả bao lâu thế nào cũng đổ.
Người quân tử, ta nên thân, song không nên quá chiều mà phụ họa; kẻ tiểu nhân, ta nên tránh, song không nên ruồng rẫy như hằn thù.
Không đáng cho mà cho, thì không phải là ơn.
Chim đến lúc cùng thời mổ, muông đến lúc cùng thời cào, người ta đến lúc cùng thời dối giá.
Phàm lúc nguy cấp, chỉ nên trông cậy những điều của mình, không nên trông cậy những điều của người.
Càng học càng hay, cũng như khát mà ra sông, ra bể uống, uống nhiều thì được nhiều, uống ít thì được ít.
Vào tuổi tráng niên, khí huyết cương cường, nên răn về tranh đấu.